Marga, mijn huisarts toen ik enkele jaren in Arnhem woonde, woonde bij mij in de straat en wij gingen als goede buren met elkaar om. Op een zaterdagmiddag was ik bezig met het opvullen van gaten in de carrosserie van mijn Alpha Sud, toen Marga bij me kwam staan om een sigaretje te roken. Om één of andere duistere reden wilde zij niet dat de praktijkruimte naar rook stonk.

“Da’s toch onbegonnen werk, Jaap,” zei ze, terwijl ik probeerde een klodder polyester in een gat te duwen.
“Wat moet ik anders?” antwoordde ik. “Die auto roest onder m’n kont weg.”
“Waarom koop je die Saab van mij niet?” vroeg Marga. “Hij is mij te groot en ik ga eerdaags een kleiner autootje kopen.”

En zo kwam het dat ik mijn Alpha Sud voor 300 gulden verkocht aan iemand van het kamp en de trotse eigenaar werd van Marga’s witte Saab 900 Turbo.
“Vergeet niet de esculaap-sticker van de voorruit te verwijderen,” zei Marga, “anders ben je strafbaar.”

Wekenlang dacht ik niet aan de esculaap. Ik gebruikte de Saab om van en naar mijn werk in Den Haag te rijden, om boodschappen te doen en om mijn hond uit te laten bij de Rijkerswoerdse plas of op de Koningsheide.

Totdat ik de gemakken van de esculaap ontdekte. Het begon op een zaterdagmiddag, toen ik boodschappen ging doen bij Albert Heijn. Het was erg druk op de parkeerplaats en er was nergens plaats voor mijn auto, behalve op een invalidenplek. Dus parkeerde ik de auto daar, deed mijn boodschappen, om bij terugkomst te constateren dat vier van de zeven auto’s op de invalidenparkeerplaats een parkeerbon op de voorruit hadden. Twee auto’s hadden een ontheffing, mijn auto had een esculaap, en deze drie voertuigen werden niet bekeurd.

Ik begon de limiet van mijn “vrijbrief” te verkennen en parkeerde overal waar dat niet mocht. Nimmer kreeg ik een bekeuring; kennelijk was de esculaap heilig. Dit ging zo een aantal jaren door.

Ik overtrad regelmatig de maximum-snelheid op trajecten waar dat gemakkelijk kon zonder het verkeer onveilig te maken, en het is mij meerdere malen overkomen dat een motoragent of Porsche-team naast mij kwam rijden om mij aan de kant te zetten, om bij het zien van de esculaap de hand op te steken en mij vrij baan te geven. Waarop ik maar één ding kon doen om geloofwaardig te blijven: extra gas geven.

Op een dag was ik onderweg van Den Haag naar Vught, voor werkoverleg met de directeur van de gevangenis aldaar. Ik was wat aan de late kant, dus ik trapte ‘m flink op z’n staart. Bij Gorcum werd ik echter aan de kant gezet door twee motoragenten.

“Ik heb haast, dit is een spoedgeval, ik moet dringend naar de gevangenis in Vught, naar de directeur,” legde ik uit. Daar was geen woord van gelogen.

Kennelijk veronderstelden de agenten dat de gevangenisdirecteur ernstig ziek was. Dat was ook zo, maar het was psychisch, en waarschijnlijk aangeboren. Hoe dan ook, wat erop volgde was de wildste en spannendste rit die ik ooit heb gehad. De voorste motoragent zorgde ervoor dat de linkerweghelft werd vrijgemaakt, en de achterste – die vlak voor mij reed – gaf het tempo aan. Op tweebaanswegen werd het verkeer naar de berm gedirigeerd, en zo ging het door met minstens 160 kilometer per uur, helemaal tot de gevangenis van Vught.

Daar bedankte ik de agenten vluchtig – ik had immers haast –  en zij gingen er weer vandoor. Ik was ruim op tijd voor mijn afspraak en daarna reed ik rustig naar huis. Mijn dag zat erop.
Toen ik de straat in reed was Marga juist bezig haar Golf te parkeren. “Jezus Jaap, heb je nu na al die tijd nog steeds die esculaap niet verwijderd?” zei ze terwijl ik uit de Saab stapte. “Echt jongen, daar krijg je gedonder mee!”

Ik wist het. Door oneigenlijk gebruik te maken van de esculaap pleegde ik een strafbaar feit en daar zou mijn werkgever, het ministerie van justitie, niet gelukkig mee zijn. Vandaag was het goed gegaan, maar voor hetzelfde geld zou er proces-verbaal zijn opgemaakt, en dan was ik in de aap gelogeerd.

Kort daarna kreeg ik er een tweede hond bij, en was de Saab niet meer zo geschikt. Ik ruilde haar in voor een Volvo 245, nadat ik de esculaap van de Saab had verwijderd. De eerlijkheid gebiedt mij te bekennen dat ik heb geprobeerd de sticker onbeschadigd van de voorruit te halen om hem in voorkomende gevallen te kunnen gebruiken in de Volvo, maar dat lukte niet. Er bleef niets van de sticker over.

Het duurde enige tijd voordat ik aan het rijden zonder esculaap gewend was, en dat heeft me een aantal forse bekeuringen opgeleverd. Maar al met al kan ik met zeker genoegen terugkijken op de periode waarin ik deel uitmaakte van de geprivilegiëerden, en kan ik enig begrip opbrengen voor mensen die – tot op zekere hoogte – misbruik maken van deze uitzonderingspositie. Zo had ik in Boxtel een buurman die een hoge functie bekleedde bij de Centrale Inlichtingendienst van de politie. Hij maakte gebruik van een “burger” dienstauto, een Mercedes, met een politiesirene en een los blauw zwaailicht dat in noodgevallen op het dak van de auto kon worden geplaatst. Wanneer hij onderweg was naar huis en moeder de vrouw met het eten zat te wachten terwijl hij bij Den Bosch in de file stond, plakte hij regelmatig het zwaailicht op de auto om “met toeters en bellen” snel thuis te kunnen zijn.

Macht corrumpeert.

P.S.: Naar aanleiding van dit verhaal werd mij een “geschikte” auto te koop aangeboden. Zie onderstaande foto.

Ik denk niet dat ik ‘m koop.

Deze nostalgische wandeling begint in de Turftorenstraat, op nr. 1 om precies te zijn. Huize Maria heette het pand destijds, en het was eigendom van de Katholieke Kerk. (Later werd het omgedoopt tot Casa Maria.) Mijn moeder en haar man huurden het pand om er kamers te kunnen verhuren aan studenten. Dat was hun broodwinning.

Hoe meer kamers er konden worden verhuurd, hoe meer zij verdienden, dus ik moest het doen met een opklapbed in de keuken (derde raam van rechts). Als gevolg daarvan zocht ik mijn heil op straat. In de Kleine Kromme Elleboog werkten vier hoeren: twee in het huis van Amsterdammer Paultje Zwart, tegenover mijn keuken, één in het huis op de hoek van de “elleboog”, en één naast de kroeg die later de naam “Paard van Troje” kreeg, tegenover de achteringang van de Cherry Bar. (De vooringang bevond zich in de Oude Kijk In’t Jatstraat. )

Tegenover Huize Maria bevond zich Café de Wolthoorn, een etablissement dat ik als volwassene jarenlang frequenteerde, ook toen ik al lang niet meer in Groningen woonde. Ik heb warme herinneringen aan deze bijzondere kroeg met zijn bijzondere cliëntèle, en ik noem het nog steeds mijn “stamcafé”.

Links van De Wolthoorn bevindt zich Café de Keyser, maar in mijn jeugd was dit het magazijn van de firma Wortelboer. Achterin het magazijn was een rechtstreekse verbinding naar de winkel, in de Grote Kromme Elleboog (rechts van slijterij Van Erp), waar men voor woninginrichting terecht kon. Voor het magazijn stonden regelmatig vrachtwagens, om zware rollen tapijt uit te laden.

In de Grote Kromme Elleboog bevond zich De Salamander, een winkel waar je steunkousen, kapotjes per gros  en klisma’s kon kopen. “Sanitaire hulpmiddelen” werden die destijds genoemd.  Nu vinden we in dit perceel Café Mulder.

Tegenover Café Mulder was (is?) het restaurant Muller gevestigd, maar ik herinner mij nog dat dit het pand was waarin meneer Andrae fietsen repareerde. Voor een gulden plakte hij je band. In de zomervakanties had hij aan mij een grote concurrent, want dan plakte ik banden voor 50 cent. Meneer Andrae mocht mij niet, en ik had moeite met hem, want vanwege zijn geloof mocht hij op zondag niet werken, maar er stond wel een fietspomp voor de deur van de werkplaats en als je je band op wilde pompen moest je een stuiver in het blikje op de vensterbank deponeren. Hij mocht dus wél geld verdienen op zondag.

Distilleerderij Van Erp in de Grote Kromme Elleboog. Waarschijnlijk de oudste slijterij van Groningen. Het kan ook zijn dat Jos Beeres in de Oude Kijk In’t Jatstraat de oudste is.  

Dit etablissement  in de Grote Kromme Elleboog heette in mijn jeugd de Flamingo Bar. De eigenaar was meneer Brinksma, de vader van mijn schoolvriendje Henkie Brinksma, die later zelf ook diverse horecabedrijven in Groningen had.

De weg naar school was niet lang. Vanuit de achterdeur in de Kleine Kromme Elleboog linksaf, dan weer linksaf de Oude Kijk In’t Jatstraat in, langs de lekkere geuren van bakker Hartsema, de Harmonie en de kunstwinkel van Ongering. Op de Kijk In’t Jatbrug vonden mijn vriendje Alfred Ypema en ik eens een biljet van 2,50, dat we naar de politie hebben gebracht. Nooit meer iets van gehoord, alhoewel ons was verzekerd dat het geld van ons was als het na een jaar niet was opgeëist.

Over de brug rechtsaf, dan direct weer linksaf. Mijn lagere school, op het Guyotplein. Naast de school was het doveninstituut gevestigd, en wij mochten de leerlingen van die school niet pesten. Jacob Molema werd door meester Van der Lijn de klas uitgestuurd toen hij bij het opdreunen van de bijbelboeken keihard “Kut” in plaats van “Ruth” zei. Jacob was het met deze sanctie niet eens, trok buiten een stoeptegel uit het trottoir en gooide die prompt door het raam van onze klas. Hij werd echter niet van school gestuurd. Enkele weken later vloog het huis van meester Van der Lijn op de Noorderbinnensingel in de fik en gingen Jacob en ik bij onze zwaar verbrande meester op bezoek in het ziekenhuis.

In het linker huis op de foto, aan de Noorderhaven, woonde Johanna Venema, het eerste meisje in de klas met schaamhaar. Daar zag je alleen iets van tijdens zwemles in het Noorderbad, wanneer Johanna de rugslag oefende. Maar oh, wat was ik verliefd op haar.

Van de Turftorenstraat naar de Turfsingel. Mijn moeder en haar man hadden genoeg geld verdiend om zelf een huis te kunnen kopen. De keuze viel op het pand van het bejaarde echtpaar Stienstra, Turfsingel 60. Ook dit pand werd in gereedheid gebracht voor kamerverhuur, en ik kreeg zowaar een eigen “kamer”, een aanbouwsel in de achtertuin dat voordien was gebruikt als gereedschapshok. Nu staan links van het pand huizen, maar destijds bevond zich daar de stroopfabriek van W.A. Scholten. Eindelijk woonde mijn moeder “op stand”: op een steenworp afstand van de Stadsschouwburg en het Gymnasium, en als gevolg daarvan moest ik naar pianoles bij juffrouw Korenbrander, in een dependance van de muziekschool onder de Gardepoort, zodat mijn moeder vanuit haar raam kon controleren of ik ook echt ging. Zelf ging ik liever op bezoek bij Kees van der Hoef, aan de Kruitgracht. Hij wist alles van rock & roll en het schrijven van opruiende lectuur, en dat leek mij ook wel wat.

Op mijn nostalgische wandeling kom ik Kees tegen in de Carolieweg. Hij is niets veranderd. Nog steeds even belangstellend en sociaal. Nog steeds even druk met van alles en nog wat dat met de geschiedenis van Groningen te maken heeft.

Bakker’s Culinaire vakschool in de Pelsterstraat. Hier leerde ik het vak van scheepskok. Tijdens de studie, die ik zelf moest betalen,  werkte ik in verschillende restaurants, meestal als kok, maar soms ook in de bediening.

In die tijd woonde ik al zelfstandig. Rechtsboven op de foto kun je nog net een raam van mijn voorkamer zien. Nieuwstad 17a was mijn adres, naast Café Klein Mokum, van Piet en Roelie Mulder. Midden in de rosse buurt van Groningen. Ik woonde er graag. Rechts van mij bevond zich de Talk of the Town, de nachtclub van Bob en Janine.

In dit pand, op de hoek van de Nieuwstad en de Folkingestraat, was Café Schut gevestigd. Maarten Schut en zijn vrouw Gré Ebbinge dreven dit florerende café, totdat Gré overleed aan kanker, waarna het bergafwaarts ging. Later werd het “Tony’s Tattoo Bar”, gedreven door Tony Hijzelendoorn.

Mijn eerste baan: buffetchef bij Maison Cassée, in het Koude Gat. Maison Cassée was een chique Tearoom, met gedempte klassieke muziek. Ik heb er niet lang gewerkt, want ik wilde iets meer doen dan thee schenken en  taart scheppen voor taarten.  

Martini Hotel op het Zuiderdiep. Ik heb er als kok gewerkt toen het nog de WEEVA werd genoemd. WEEVA betekende Wonen En Eten Voor Allen, en was een socialistische voortzetting van de Groninger gaarkeukens. Toen ik er werkte was er al sprake van een reorganisatie die ertoe moest leiden dat het een “normaal” hotel-restaurant werd. Destijds was het meest populaire gerecht Wiener schnitzel en menig redacteur van het aangrenzende Nieuwsblad van het Noorden kwam er dagelijks lunchen.

Hoek Herestraat – Kleine Pelsterstraat. Je zou het niet zeggen, maar in mijn jeugd was hier het chique hotel Baulig, waar ik als kelner heb gewerkt. Ik heb er mensen bediend als Daniël Waayenberg en Eric Schneider. Hotel Willems, schuin tegenover Baulig, was een dependance van Baulig, en had alleen een ontbijtkeukentje, zodat je voor speciale wensen in je kelnerskloffie over straat moest met gerechten, om half zeven ‘s ochtends. Achter Baulig bevond zich Hotel Friesland, waar we na het einde van onze avonddienst graag een drankje nuttigden in de bar.

Voorheen Chinees-Indisch restaurant Wenshow in de Gelkingestraat. Mijn werktijden bij Baulig waren onmogelijk, van 6 tot 2 en van 5 tot 12. Dus bracht ik de tijd tussen 2 en 5 uur ‘s middags vaak door bij mijn vriend en collega Frits Vogel, ook een Indische jongen, die als kelner bij Wenshow werkte. Ik hield mijn kelnerskloffie altijd aan, voor die paar uur. Op een middag liep de zaak plotseling vol met studenten, en meneer Ma Hen Chang, de eigenaar, gaf mij het bevel om Frits te helpen in de bediening. Toen de kok het niet aan kon, hielp ik ook in de keuken. Als gevolg van mijn inzet bood meneer Ma mij een vaste baan aan, en werkte ik afwisselend in het restaurant en in de keuken, waar ik met name belast was met het bereiden van Indische gerechten.

Amsterdams Broodjeshuis, hoek Zuiderdiep-Tweede Drift. Na sluitingstijd van de kroegen ontmoette “tout Groningen” elkaar hier, voor de karbonades en de halve kippen. Alles was gepaneerd. Vier koks deden niets anders dan in moordend tempo karbonades en halve kippen bakken in de frituur, waarna ze behendig in de vakken van de automaat werden gedeponeerd. Van twee tot vijf uur ‘s nachts stonden er in het weekend zeker honderd mensen voor de automaten van het Amsterdams broodjeshuis. Het was een goudmijn. De enkeling die na deze vette hap nog zin had in een drankje, wist dat hij vanaf zes uur ‘s ochtends terecht kon in de kroeg van Albert Zuidema in de Mauritsstraat.

En toen werd het tijd om naar zee te gaan. Pas in 1984 keerde ik voor het eerst terug in Groningen.

Het huis waarin ik woon heet Huize Maria. Het is eigendom van de katholieke kerk, die het verhuurt aan mijn moeder en haar man opdat zij er kamers verhuren aan studenten.

Tegenover het huis is een opslagplaats van vloerbedekking, van de firma Wortelboer, daarnaast is Café de Wolthoorn. (Het pand van de firma Wortelboer is nu ook een kroeg en heet de Keyser.)

In de Grote Kromme Elleboog zit een winkel voor “sanitaire voorzieningen” met de illustere naam “De Salamander”. Er worden voornamelijk steunkousen, klisma’s en kapotjes verkocht, want in de Kleine Kromme Elleboog zitten vier hoeren achter het raam. (De Salamander heeft later ook een horecabestemming gekregen en heet sindsdien Café Mulder.)

Ik ben negen jaar, ik heb een opklapbed in de keuken (derde raam van rechts) en haal bij de cafetaria in de Oude Kijk In ’t Jatstraat gehaktballen voor de hoeren. Daar krijg ik dan een kwartje voor.

Voor een fles goede wijn moest je bij Van Erp zijn, twee deuren verderop, of bij Jos Beeres, in de Oude Kijk In’t Jatstraat.

Café de Wolthoorn werd al vroeg mijn stamcafé omdat het een broeinest van het socialisme was. Als dertienjarige kwam ik er al om namens mijn buurvrouw Ingeborg van der Wal-Svensson, secretaris van de Derde Weg, de pamfletten van het Comité voor de Vrede 1961 op te halen die er door de drukker waren afgeleverd ter verspreiding bij protestdemonstraties.

De kroegbaas van die tijd had echter te veel begrip voor de eeuwigdurende erbarmelijke financiële toestand van zijn cliëntèle, dus toen hij de zaak verkocht kregen zij de keuze tussen wegblijven of hun rekening betalen. Sommigen, zoals Ypke Gietema (die later wethouder van de PvdA werd) en Pim Fortuyn (die toen nog hoogleraar en communist was) deden dat, anderen verspreidden zich over de kroegen van de stad en hebben dat hun leven lang (volkomen terecht) betreurd.

Elske ter Veld heeft er met regelmaat gehuild (“It’s my party and I cry if I want to”), Jean Pierre Rawie heeft de kroeg een literaire naam bezorgd, Fré Meis hield er hulpverleningsgesprekken met bijstandsmoeders, en veel meer leden van de natte linkse gemeente, waaronder ik, bezoeken – voorzover nog in leven – de kroeg nog zo vaak mogelijk.
Iedereen in de Wolthoorn heeft zo zijn of haar eigen favoriete barkeeper of barkeepster. Maar het is een ongeschreven wet dat je die voorkeur niet uitspreekt.

Toegegeven, ik kom er lang niet meer zo vaak als ik zou willen. De reisafstand verhindert mij een regelmatig bezoek aan dit bijzonder aangename etablissement te brengen, maar toch blijf ik het mijn stamkroeg noemen, zoals ik Café Flore in Parijs nog altijd mijn stamkroeg noem. In juni 2007 was ik voor het laatst in Café de Wolthoorn en nam ik afscheid, onder het genot van een dreuge worst en een paar glazen witte wijn. De volgende ochtend was ik onderweg naar Nice, Zuid Frankrijk, voorgoed. Dacht ik. Omstandigheden leidden er echter toe dat ik in 2010 naar Engeland verhuisde en in juli 2011 in Nederland terugkeerde.

En nu heb ik een huis in Rockanje. Veel verder van De Wolthoorn kun je niet wonen. Maar mijn hart is daar.

Jicht is een pijnlijke ontsteking als gevolg van gekristalliseerd urinezuur in een gewricht. In het warme bloed lost urinezuur gemakkelijk op, maar bij een te hoge concentratie hiervan kan dit zuur neerslaan in de vorm van kleine naaldvormige kristallen. In een relatief koude omgeving, zoals in de perifere gewrichten, gebeurt dit het gemakkelijkst, bij voorkeur (60%) het basisgewricht (metatarso-falangeale gewricht) van de grote teen.

Het kristalliseren van urinezuur in een gewricht leidt tot een vaak snel opkomende hevige ontstekingsreactie met roodheid, zwelling, veel pijn, warmte en functiebeperking. Patiënten worden ‘s nachts opeens wakker van de pijn en kunnen vaak nauwelijks lopen. Behalve in de tenen kan jicht ook op andere plaatsen ontstaan, bijvoorbeeld in de enkel, knie, vingers of in de oorschelp. Bij mannen komt de ziekte meer voor dan bij vrouwen. (Lees hier het volledige Wikipedia artikel over jicht.)

Het ontstaan van jicht kan verschillende oorzaken hebben, zoals het eten van vlees, met name rood vlees en orgaanvlees. Mensen die rood vlees eten hebben 40% meer kans op jicht vergeleken met mensen die weinig rood vlees eten. Een belangrijke oorzaak van jicht is het drinken van alcoholhoudende dranken, met name bier en sterke drank. Alcoholgebruik leidt tot dehydratie (extra vochtverlies) en kan daarom ook een aanval uitlokken. Verder kan een hoge inname van zeevoedsel de kans op jicht met 50% vergroten, terwijl consumptie van fructoserijke dranken, zoals vruchtensappen maar met name frisdranken, in sterke mate samenhangt met jicht, vooral bij mannen. Bij mensen die twee of meer glazen frisdrank per dag drinken verdubbelt het risico op jicht. De grote hoeveelheid fructose kan leiden tot een verhoogd urinezuurniveau in het bloed. Fructose verhoogt de urinezuurproductie door een toegenomen afbraak van nucleotides.

In mijn geval kan de jicht niet worden veroorzaakt door het eten van rood vlees of zeevoedsel, want dat kan ik me momenteel niet veroorloven. Aan het drinken van vruchtensappen kan het ook niet liggen, want daar heb ik ook geen geld voor. Er blijft dus maar één oorzaak over en dat is het drinken van alcoholhoudende dranken, één van de weinige zonden die ik mezelf permiteer. In deze dagen rond kerst en nieuwjaar drink ik meer dan normaal en vergeet ik water en thee te drinken. Een bijkomend probleem is dat ik ook word geplaagd door fibromyalgie, zodat ik regelmatig niet weet waar de ene kwaal begint en de ander ophoudt.

Ik heb wel vaker last van jicht, zeker wanneer er naast verhoogd alcoholgebruik sprake is van te weinig inname van vitamine C, plotselinge kou, en te weinig water en thee drinken. Eergisteren begon het al. Ik moest plotseling weg en had geen kans om mijn gebruikelijke twee bekers thee en twee espresso’s te nuttigen. De hele dag had ik pijn, niet ondraaglijk, en bij thuiskomst ‘s avonds dronk ik een paar biertjes. Het tekort aan water vulde ik niet aan, aangezien mijn dorst werd gelest door het bier.

Gisteren was mijn water- en alcoholinname normaal, maar dat loste het jichtprobleem niet op. Kennelijk moet de acute pijn eerst weg zijn alvorens het evenwicht in de organen kan herstellen. Vannacht werd ik wakker met hevige pijn in mijn grote tenen, en ook vanochtend bleef die pijn aanhouden.

Nu, drie uur en twee mokken thee, drie espresso’s (koffie heeft een preventieve werking m.b.t. jicht), en drie glazen water en een aspirine (500 mg) later, begint de pijn iets te zakken en kan ik eindelijk – voorzichtig – de hond gaan uitlaten. Voor de rest van de dag geldt het devies: veel water drinken en weinig alcohol.

Een gulden stelregel, die ik zelf nog wel eens vergeet, is dat je je dorst nooit moet lessen met alcoholhoudende dranken. Wanneer je dorst hebt, drink je eerst flink wat water. Daarna mag je best een biertje drinken, maar vergeet niet regelmatig een glas water te drinken. En hou je voeten warm.

Dit was de cartoon die Peter de Wit speciaal voor het afscheidsfeest maakte.

En Stefan Verwey maakte deze cartoon. Uit deze cartoons blijkt dat “neuken in werktijd” het thema was. Of de tekenaars dat met elkaar hebben afgesproken, weet ik niet.

Maar leuk was het wel.

Op 25 november 2011 publiceerde de Volkskrant het artikel “Geweld tegen leerkrachten veel zwaarder bestraffen”. Op Twitter vraagt de redactie van Debat op 2 aan de volgers: “Geweld tegen leerkrachten veel zwaarder bestraffen. Net als bij ambulancebroeders en agenten. Mee eens?”

Ik ben van mening dat er onderscheid moet worden gemaakt tussen mensen die puur een dienstverlenend beroep uitoefenen, zoals leerkrachten, artsen, verplegers, ambulancebroeders, brandweerpersoneel, etc. De politie is een geval apart. De politie heeft namelijk enerzijds een dienstverlenende taak, en voorzover het om de uitoefening van die taak gaat hoort ze volledig in bovenstaand rijtje thuis, maar anderzijds heeft de politie ook een orde-handhavende taak, en dan wordt het ingewikkelder.

Als handhaver van de openbare orde is de politie een verlengstuk van de politieke macht, de lange arm van de wet. In tegenstelling tot wat de meeste machthebbers graag willen, bestaat de bevolking van een land niet volledig uit makke schapen. Soms wil een deel van de bevolking protesteren, en soms krijgt de politie dan de opdracht om dat protest te verhinderen. Conflicten kunnen daarvan het gevolg zijn.

Is er dan ook zinvol geweld?

Dat hangt er vanaf. De NATO zal zeggen dat het door haar toegepaste geweld in Azië en Libië zinvol was. Het ANC in Zuid Afrika en de IRA in Noord Ierland zullen zeggen dat het door hen toegepaste geweld zinvol was en nodig om tot een wijziging van het regiem te komen. Zowel de NATO als het ANC en de IRA zullen zeggen dat de regiemswijziging zonder de toepassing van geweld niet tot stand zou zijn gekomen en dat delen van de bevolking nog vele jaren onder het bestaande regiem gebukt zouden zijn gegaan.

Laat ik een voorbeeld geven op micro-niveau: ik loop op het strand mijn hond uit te laten, gekleed in een spijkerbroek en een zwarte jas. Mijn hond loopt los en vermaakt zich uitstekend met een andere hond verderop. Op hetzelfde moment is de politie op zoek naar een man in een zwarte jas en spijkerbroek die wordt verdacht van het plegen van een strafbaar feit. Een politie-auto rijdt het strand op en stopt bij mij. Twee agenten stappen uit en willen mij arresteren. Ik antwoord: “Heren, ik ben bereid met u mee te gaan, maar ik moet eerst mijn hond te pakken zien te krijgen en hem naar huis brengen. Daarna ben ik volledig tot uw beschikking.”

Terwijl ik nauwelijks ben uitgesproken, probeert een agent mijn rechterarm op mijn rug te duwen om mij de handboeien te kunnen aanleggen. Ik verzet mij daartegen, want mijn hond weet de weg naar huis niet, kan er bovendien niet in, en ik ben bang dat ik hem nooit meer zal terugzien wanneer ik plotseling van het strand wordt weggevoerd. De agent krijgt hulp van zijn collega en ik zie geen andere oplossing dan een agent een flinke schop in zijn kruis te geven en er vandoor te gaan. Ik roep mijn hond en door de duinen weten we te ontsnappen.

Volgens de wet had ik mij niet mogen verzetten en had ik de agent geen schop mogen gegeven. Volgens mij was de vrijheidsbeperking die de politie op mij toepaste onredelijk en buitenproportioneel en werd ik gedwongen mij te verzetten om verlies van mijn hond te voorkomen. Op dat moment was het door mij toegepaste geweld in mijn optiek zinvol, en had dit geweld kunnen worden voorkomen wanneer de agenten mij in de gelegenheid hadden gesteld de hond aan te lijnen en naar huis te brengen. Op het politiebureau was dan vervolgens heel snel gebleken dat ik niet de gezochte verdachte was, waarmee de zaak voor mij zou zijn afgedaan. Op meso- en macro-niveau kunnen zich vergelijkbare situaties voordoen.  

Niet goed te praten, wel begrijpelijk en voorspelbaar

Soms is geweld niet zinvol, maar wel begrijpelijk en voorspelbaar, dus te voorkomen. Mensen hebben nu eenmaal emoties, en het is verstandig wanneer politici en de politie daar ernstig rekening mee houden. Ten gevolge van grootschalige bezuinigingen van de Britse overheid maakte het bestuur van de gemeente Londen de keuze om buurthuizen en jongerencentra in de armste wijken van Londen te sluiten. Protesten vanuit deze buurten hadden geen enkel effect en waarschuwingen van plaatselijke ambtenaren en sociale dienstverleners mochten niet baten. In deze buurten is de werkloosheid gigantisch hoog, vooral onder jongeren. Ook zij die een opleiding hebben afgemaakt, zelfs een universitaire opleiding, hebben als gevolg van hun postcode minimale kansen op de arbeidsmarkt. De frustratie is hoog. 

Zoals gezegd: niet de gehele samenleving bestaat uit makke schapen en het was te voorzien dat op een gegeven moment de vlam in de pan zou slaan. Zinloos, verfoeilijk geweld werd toegepast. Niet goed te praten, wel te voorzien, dus te voorkomen. De signalen waren er al lang, maar zijn door politici en ambtenaren genegeerd. Die politici en ambtenaren zouden in een rechtstaat tot verantwoording moeten worden geroepen, maar dat gebeurt niet. Het gevolg is dat de frustratie nog verder oploopt.

Het Debat op 2 zal een andere insteek hebben. De toenemende agressie van leerlingen jegens leerkrachten is een probleem op zich, dat direct te maken heeft met een andere discussie: wie moeten de kinderen opvoeden? De ouders of de leerkrachten?   

Om iets over dit onderwerp te kunnen zeggen, dienen wij het begrip “opvoeding” op te splitsen in drie verschillende begrippen: opvoeding, educatie en sociale vaardigheden.

• Opvoeding dient te geschieden door de ouders of opvoeders van het kind, in de beslotenheid van de woning en op straat.
• Educatie dient (hoofdzakelijk) te geschieden door docenten, op school.
• Sociale vaardigheden dienen te worden bijgebracht door zowel de ouders als de leerkrachten.  

Op een gegeven moment, doorgaans rond het begin van de puberteit, onttrekt het kind zich aan de invloedsfeer van de ouders en zoekt het toenadering tot een peer-groep, een groep van leeftijdsgenoten en gelijkdenkenden. Hoe meer ouders en leerkrachten op de hoogte zijn van wat er zich in deze peergroepen afspeelt, hoe meer ouders en leerkrachten in staat en bereid zijn een vertrouwensrelatie met het kind op te bouwen, zodanig dat het kind zich veilig voelt zijn belevingswereld te delen met ouders en leerkrachten, des te meer ouders en leerkrachten in staat zijn een kind sociale vaardigheden aan te leren en het te sturen in zijn sociale ontwikkeling.

In onze kapitalistische samenleving hebben het begrip “sociaal” en de daaraan gekoppelde begrippen “sociale vaardigheden”, “sociale zorg” en “sociale voorzieningen” aan populariteit verloren, want “daar hangt een prijskaartje aan”. Daarentegen is het begrip “economisch” enorm in waarde gestegen. Er wordt bijvoorbeeld pas iets aan drugsproblematiek gedaan wanneer de middenstand er last van heeft, dus niet om sociale redenen maar om economische redenen.

Onze kapitalistische samenleving kenmerkt zich in toenemende mate door gebrek aan solidariteit en een eenzijdige gerichtheid op de persoonlijke economische situatie. Enerzijds door de haves, die vaak uit alle macht trachten hun persoonlijke welvaart te vergroten of te handhaven, anderzijds door de have-nots, die trachten uit hun economisch slop te komen of zich uit frustratie ten gevolge van het niet-slagen van die pogingen neerleggen bij hun lot en een slachtofferrol aannemen. In beide gevallen wordt het voor kinderen niet gemakkelijk gemaakt sociale vaardigheden aan te leren.

De huidige problemen in het onderwijs komen in veel gevallen neer op gebrekkige sociale vaardigheden van leerlingen. Zoals hierboven aangegeven kan het gebrek aan sociale vaardigheden niet los worden gezien van de maatschappelijke omstandigheden. Structurele werkloosheid en relatieve armoede, soms al generaties lang, leiden tot apathie en frustratie, en een dergelijk milieu is niet bevorderlijk voor de ontwikkeling van sociale vaardigheden. Kinderen richten zich in toenemende mate op films en games waarin zij zich identificeren met fictieve “winners”, of — in het geval van games — zelf  “winners” kunnen zijn. Zij scheppen voor zichzelf een fictieve realiteit, die weinig raakvlakken heeft met de werkelijke samenleving. Het overschakelen tussen de fictieve realiteit en de werkelijkheid leidt vaak tot problemen.

In zijn games identificeert Johnnie van twaalf zich met Gangsta Man uit zijn games. In die games is hij de onoverwinnelijke Gangsta Man. En dan ontstaat er een conflict met een docent. Johnnie van twaalf reageert instinctief als Gangsta Man, zoals hij in zijn games gewend is, en niet als Johnnie van twaalf. De fictieve realiteit en de onaantrekkelijke werkelijkheid komen tot een botsing.

Het verbieden van games zou een uitermate kortzichtige maatregel zijn en niet tot oplossingen leiden. Daarvoor is het probleem te omvangrijk en te structureel. Slechts door de werkelijkheid aantrekkelijker te maken en minder frustrerend kan het probleem worden opgelost. Het ontslaan van jongerenwerkers en het sluiten van tal van recreatieve voorzieningen voor jongeren, uit economische overwegingen, draagt zeker niet bij tot de oplossing van de problemen.

Het kiezen van een regering die wél oog heeft voor de problemen en de structurele oplossingen, is iets wat we allemaal kunnen doen.

Jaap van der Wijk

Volg mij op Twitter

Ik heb totaal geen moeite met chemotherapie. Het is volkomen natuurlijk en we zijn tenslotte allemaal met chemotherapie op de wereld gekomen. Onder ons gezegd en gezwegen:  ‘s nachts, in de beslotenheid van onze slaapkamer, wanneer de kinderen diep slapen, genieten mijn vrouw en ik regelmatig van chemotherapie. Chemotherapie behoort tot de privileges van het huwelijk, het instituut dat persoonlijk is ingezegend door God.

Het wordt een compleet ander verhaal wanneer chemotherapie niet meer functioneel is, getuige bovenstaande foto. Wanneer chemotherapie is bedoeld om te choqueren, of medelijden te wekken. Afgezien van het feit dat onze gezondheidszorg enorm duur is, enkel en alleen omdat zo veel mensen besluiten uitsluitend om kosmetische redenen chemotherapie te ondergaan, laat de Bijbel geen twijfel bestaan over elke vorm van chemotherapie die niet functioneel is. Mattheus 36, vers 48 zegt immers: “Gij zult niet zonder enig bewijs van functionaliteit uw oncoloog lastig vallen met een verzoek om chemotherapie.” Let wel, dit moge weliswaar zijn opgetekend door Mattheus, maar het zijn in feite de Woorden van God himself. Niet de eerste de beste dus.

Onze wereld is gek geworden.

Uitzicht vanuit mijn slaapkamer

Met veel lawaai werd ik wakker gemaakt door Rutte. Nu ik niet meer zo veel drink, hebben we in de buurt ook niet zo’n grote glasbak meer nodig, dus werd besloten de boel te moderniseren.

Dit is de oude glasbak, een enorm gevaarte van ijzer. De nieuwe bak, kleiner van afmeting en gemaakt van kunststof dat nooit meer vergaat, staat al klaar.

Naast de glasbak wordt een onderaardse vuilcontainer geplaatst. Dit betekent dat de kliko’s zullen verdwijnen. Dat zal een probleem worden, want niet iedereen hier in de buurt woont hier legaal, dus sommige mensen hebben geen pasje waarmee je het luik van de vuilcontainer kunt openen. Waar laten zij hun afval voortaan?

In de tijd waarin jij werd geboren woonde je moeder bij haar ouders in de Van Slingelandstraat in Groningen. Ik was een jonge zeeman (ik ben een jaar jonger dan je moeder) en had destijds een andere naam dan ik nu heb. Mijn achternaam was toen Hofman, en men noemde mij Jaap, Ko en ook wel Kootje.

Kort na jouw geboorte kwam ik naar Nederland om je te zien. Omdat ik niet welkom was bij jouw grootouders ontmoette ik jou en je moeder bij de bushalte op de Bedumerweg. Jij lag in een kinderwagen en droeg een donkerblauw truitje. Jouw moeder gaf mij een keus: “Wat wil je? Wil je een vrouw en een kindje, een baan aan de wal, huisje boompje beestje, of kies je voor die rotschepen?”

Ik koos voor ”die rotschepen” en eigenlijk had je moeder niets anders verwacht. “Je bent nog veel te jong om vader te kunnen zijn,” zei ze.

Ze vond een man die van haar hield en jou als zijn zoon beschouwde. Dat was goed. Jullie waren gelukkig. Ik heb jouw vervolgens nog een aantal keren van een afstand gezien. Toen je vier jaar was, toen je negen jaar was en toen je dertien jaar was. Dat was de laatste keer, want toen werd de gelijkenis tussen jou en mij te groot en zou je vragen kunnen gaan stellen. 

Vandaag ben je 42 of 43 jaar geworden. Hopelijk gaat alles goed met je. Ik heb in dit blogje met opzet geen achternamen gebruikt, want ik weet niet of je weet dat de man door wie jij bent opgevoed niet je biologische vader is en ik wil geen dingen verstoren.

De kans dat je dit leest is bijzonder klein, maar ik wilde dit toch opschrijven. Er zijn door programma’s als Spoorloos steeds meer mensen op zoek naar hun roots en het schijnt dat de behoefte aan contact groter wordt naarmate men ouder wordt. Ik zou graag contact met je willen hebben en mocht je op zoek zijn naar mij, dan zou dit blogje wellicht kunnen helpen.

Fijne verjaardag nog!

Jaap van der Wijk