Skip to content

De Taal van het Water

13 mei 2011

Lexicon van de watersport, visserij, koopvaardij, marine en bruine vloot is de uiteindelijke titel van dit naslagwerk in de gedrukte vorm geworden, en terecht, want het bevatte een schat aan informatie. Maar de werktitel was De taal van het water, en die titel hanteer ik tevens voor deze nautische encyclopedie op het internet. De taal weerspiegelt de mentaliteit en geschiedenis van een volk, en geen taal is zo rijk aan verwijzingen naar het leven met de zee en het water als het Nederlands. Wij zijn overtuigd, vergissen ons, zetten door of houden een oogje in het zeil, kortom de taal van het water ligt ons in de mond bestorven. Veel Nederlandse maritieme begrippen zijn in de loop der eeuwen geadapteerd door andere talen. Neem bijvoorbeeld het vocabulaire van de hedendaagse Russische zeeman, dat een schat aan Nederlandse termen bevat, doordat tsaar Peter de Grote ooit als leerling-scheepstimmerman op een werf in Zaandam werkte om het vak te leren.

De liefde voor het water in het algemeen en de zee in het bijzonder geldt met name de honderdduizenden watersporters, die elk vrij uurtje benutten om te kunnen zeilen, roeien, surfen, duiken of vissen, of gewoon aan dek te luieren. De liefde van de echte zeeman voor de zee is van oudsher ambivalent, want hoe kun je houden van het element dat niet zelden tracht jou en je schip eronder te krijgen en al menig collega het leven heeft gekost? Maar ondanks de rivaliteit op het water tussen beroeps- en pleziervaart vinden zeeman en watersporter elkaar (soms) in hun liefde voor het nat en hun taalgebruik. De schepen van Michiel de Ruyter gingen al `overstag’, net als de tegenwoordige surfplank, en aan boord van een kano is `bakboord’ hetzelfde als op een mammoettanker.

Veel van de gebruikte termen behoren tot het verleden, maar ik vind dat ze voor het nageslacht moeten worden bewaard. Zij schetsen een beeld van een harde tijd, waarin weduwen en wezen op `’t bussie’ aangewezen waren wanneer de zee haar tol weer eens had geëist en hun `matjedoors’ niet meer thuiskwamen. Gelukkig is de bruine vloot weer springlevend en wordt aldus een positief aspect van ons cultuurgoed in ere hersteld. Het is trouwens onvoorstelbaar hoeveel herinneringen en associaties enkele trefwoorden kunnen oproepen. Dat is mij gebleken tijdens het onderzoek voor deze nautische encyclopedie.

Laverend door het heden en het verleden, door watersport, koopvaardij, visserij en marine, heb ik getracht een zo volledig mogelijke vocabulaire van het water samen te stellen. Dat bleek een bijna onmogelijke taak (een mer à boire), want dan zou ik geen tijd over houden voor mijn vrouw en mijn schatten van Labradors. Daarom heeft er een selectie plaatsgevonden en heeft de volledigheid enigszins moeten inboeten voor de leesbaarheid en veelzijdigheid.

De lingua franca van de nautische wereld is doorspekt met Engelse woorden, niet in de laatste plaats omdat het Engels in buitenlandse havens doorgaans de voertaal is en deze taal ook in het internationaal radiotelefonieverkeer wordt gesproken. Maar ook de zeil- en roeisport dragen in toenemende mate hun steentje bij aan dit verschijnsel, denk maar eens aan het matchracen. Dat is de reden waarom de lezer in deze encyclopedie op het internet veel Engelstalige begrippen zal aantreffen.

Ik wens u allen een goede wacht en een behouden vaart.

Jaap van der Wijk

Amsterdam, 1996

Click hier om naar het nautisch lexicon De Taal van het Water te gaan.

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: